No curso 2025/26, a nova Formación Profesional debería estar xa consolidada. A Lei 3/2022 e o Real Decreto 659/2023 marcaron un antes e un despois na organización da FP en España, cun modelo máis modular, dual e centrado nas competencias profesionais.
A realidade galega non é unha excepción. En practicamente todas as comunidades autónomas o profesorado enfróntase aos mesmos problemas: ausencia de decretos autonómicos desenvolvidos, instrucións contraditorias, falta de coordinación co tecido empresarial e avaliacións sen marco común. En Castela e León, Aragón ou Andalucía, sindicatos e docentes denuncian a mesma improvisación normativa, ciclos duales sen estrutura e confusión sobre como avaliar as prácticas. A reforma da FP chegou con boas intencións, pero o seu despregamento foi desigual e apresurado en todo o Estado.
Dous anos despois da súa entrada en vigor, Galicia segue sen contar cun decreto autonómico plenamente desenvolvido que adapte con claridade o novo marco á realidade dos seus centros. O borrador existe, pero non se publicou oficialmente, e iso fai que a maior parte das medidas estean aplicándose de forma parcial e con instrucións dispersas.
O resultado é un sistema que avanza a distintas velocidades, onde a vontade de modernizar convive coa sensación xeral de improvisación.
Unha implantación acelerada e sen tempo de maduración.
A intención do cambio é positiva: modularidade, acreditación ao longo da vida, competencias transversais, máis conexión coas empresas e itinerarios máis flexibles. Pero a implantación práctica chegou sen planificación suficiente nin acompañamento real.
O profesorado leva dous cursos adaptando programacións, avaliacións e documentación sen referencias estables, con instrucións que chegan tarde e ás veces se contradín. Moitos departamentos tiveron que crear as súas propias rúbricas ou modelos de cualificación, e en numerosos casos a administración corrixe ou matiza as orientacións xa empezado o curso.
Así, a FP galega vive nunha especie de “versión beta” permanente: a lei xa está en vigor, pero o sistema aínda non sabe exactamente como aplicala.
A avaliación, o maior foco de incerteza.
A avaliación é un dos puntos onde máis se percibe esa falta de claridade. O novo modelo aposta pola avaliación por competencias e evidencias de desempeño, pero non existen criterios autonómicos concretos nin ferramentas oficiais comúns.
A isto engádese unha cuestión especialmente sensible: a integración das prácticas en empresa (FCT ou módulo de empresa dual) no proceso avaliativo xeral. Na práctica diaria, os equipos docentes atópanse con preguntas para as que non hai resposta unificada:
- ¿Deben ir todos os alumnos ás prácticas, ou só quen superen os módulos profesionais previos?
- ¿A avaliación da empresa forma parte da nota final do módulo, ou é independente?
- ¿Como se compensa unha práctica ben valorada pola empresa pero con partes suspensas no centro?
- ¿Quen decide finalmente se un alumno está “apto” para recibir o título?
A normativa estatal deixa espazo para que as comunidades concreten estes procedementos, pero Galicia aínda non o fixo oficialmente. En consecuencia, cada centro interpreta a súa maneira o papel das prácticas, xerando desigualdades e inseguridade xurídica.
O profesor asociado: unha idea sen corpo normativo.
Entre as novidades anunciadas nestas leis establécese a creación da figura do profesor asociado, pensada para achegar profesionais en activo ás aulas. Sobre o papel, a idea é boa. Na práctica, non existe un marco legal que defina quen os contrata, con que funcións nin baixo que réxime.
Nun contexto no que a administración leva anos sen desenvolver un sistema real de avaliación e promoción docente, sorprende que se queira introducir unha categoría nova procedente da empresa. O profesorado de FP —funcionario, interino ou substituto— xa acumula unha ampla experiencia profesional e pedagóxica que debería ser posta en valor antes de abrir portas a figuras externas sen garantías nin avaliación previa.
Sen ese desenvolvemento normativo, a figura do profesor asociado é máis unha declaración de intencións que unha realidade aplicable.
O pano de fondo: a sombra da privatización
Mentres o sistema público tenta adaptarse con escasos medios, a FP privada vive unha expansión acelerada, especialmente en modalidade online. A nivel estatal, os centros privados que imparten FP a distancia de Grao Medio incrementaron a súa oferta nun 1.166%, fronte ao 88% dos públicos, e no Grao Superior un 450% fronte ao 96%. O alumnado da FP privada non concertada medrou máis dun 460% na última década, segundo datos recollidos de distintas fontes.
En Galicia non hai estatísticas públicas que detallen a evolución recente da FP privada, pero si indicios: cada vez máis centros ofrecen formación a distancia de pago, mentres os públicos seguen sen dotación nin persoal suficiente para ampliar prazas.
A combinación de demanda crecente, lentitude normativa e espazo para operadores privados está a crear un escenario no que o ensino público pode perder peso sen que exista unha planificación consciente detrás.
A FP precisa estabilidade e confianza
A nova FP non pode consolidarse sobre a improvisación. Galicia precisa un decreto claro, instrucións coherentes e tempos reais de adaptación, non ordes cambiantes nin respostas ambiguas.
Os docentes necesitan saber como avaliar, cando enviar ao alumnado á empresa e como integrar esa experiencia no seu progreso formativo. Sen iso, a modernización quedará só en palabras, e a FP corre o risco de converterse nun proxecto ben intencionado pero mal executado.
A verdadeira transformación da FP non depende só das leis, senón de que o profesorado dispoña de marcos claros, recursos e confianza institucional.
Modernizar non é improvisar: é planificar con rigor e poñer o foco no que de verdade importa, o aprendizaxe real do alumnado.
ANEXO: datos destacados sobre a FP en España (2023-2025)
| Indicador | Público | Privado | Fonte |
| Crecemento de centros de FP a distancia (Grao Medio, 2015-2023) | +88,9 % | +1.166,7 % | Éxito Educativo / CCOO |
| Crecemento de centros a distancia (Grao Superior, 2015-2023) | +96,8 % | +450 % | Éxito Educativo |
| Alumnado en FP privada non concertada (2013-2023) | +31 % | +467 % | El País / Observatorio FP |
| Peso estimado da FP online no total nacional (2023-24) | ≈25 % | Educaweb / MEC | |
| Alumnado total FP España (2025) | 1,2 millóns | TodoFP / Ministerio de Educación |
Fontes consultadas
0 comentarios