Nos últimos anos, moito se ten falado sobre a profesionalización do ensino e a necesidade de que o profesorado estea mellor preparado para responder aos retos dun mundo en constante cambio. Con todo, seguimos mantendo unha estrutura laboral ríxida que penaliza, curiosamente, os docentes que queren manterse activos tamén no ámbito profesional.
É hora de abrir o debate: debemos seguir obrigando o profesorado a renunciar ao complemento específico se desexa compatibilizar coa actividade profesional externa?
No caso concreto do profesorado de Formación Profesional —e especialmente en ámbitos técnicos como a informática—, a desconexión do mundo profesional supón un empobrecemento progresivo da práctica docente. As tecnoloxías evolucionan a unha velocidade vertixinosa, e manterse actualizado unicamente con cursos teóricos ou formacións puntuais non sempre é suficiente.
Traballar, aínda que sexa de forma parcial, en proxectos reais, empresas ou colaboracións externas pode enriquecer profundamente a experiencia educativa. Non só se trata de mellorar contidos, senón tamén de comprender as dinámicas do mercado, os perfís profesionais demandados, ou mesmo as ferramentas e linguaxes emerxentes que aínda non aparecen nos currículos oficiais.
O marco legal actual impide que un docente funcionario poida compatibilizar a súa praza con actividades profesionais remuneradas se non renuncia previamente ao complemento específico, que supón unha parte importante do seu salario. Isto desincentiva a actualización real e coloca o profesorado nun dilema: ou te mantés dentro do sistema educativo e desactualizado, ou renuncias a ingresos e estabilidade.
Non se trata de abrir a porta a unha mercantilización da docencia, senón de recoñecer que a realidade profesional pode e debe ser un valor engadido no ensino, e que a experiencia externa é parte da formación permanente dun bo docente.
É certo que permitir a compatibilidade require garantías claras para evitar conflitos de interese. Pero estas poden regularse sen maior dificultade, por exemplo:
- Establecendo límites claros: número de horas, tipos de actividade ou sectores compatibles.
- Prohibindo intervencións con empresas que contraten con centros educativos ou teñan intereses directos na Administración.
- Esixindo declaracións de actividade e informes periódicos de transparencia.
- Vinculando a compatibilidade a proxectos de innovación, transferencia ou emprendemento educativo.
Este modelo xa existe en ámbitos universitarios, onde moitos docentes compatibilizan con consultorías, spin-offs ou traballos de investigación aplicada sen que iso afecte negativamente á súa función docente. Por que non aplicar criterios semellantes en secundaria e FP?
Ademais, permitir esta compatibilidade sen penalización económica podería atraer perfís profesionais de alto nivel ao ensino, que doutro xeito non contemplan a docencia como saída profesional debido á desconexión co mundo real e á perda de oportunidades económicas.
Tamén contribuiría a dignificar o papel do docente como profesional en continua aprendizaxe, con identidade propia e con capacidade de aportar ao sistema desde unha visión práctica, moderna e conectada coa sociedade.
A mellora da educación pasa por un profesorado ben formado, motivado e recoñecido. Pero tamén por un sistema que non castigue a quen quere sumar.
Abramos este debate con honestidade e sen prexuízos ideolóxicos.
Apostar por un modelo máis flexible, que premie a implicación profesional e non a castigue, pode ser unha das chaves para unha educación máis conectada, eficaz e transformadora.
Coincido plenamente.
Ademais de todo o que dis, posiblemente, especialidades como as de informática non terían os problemas que teñen para cubrir as prazas ou as listas de substitucións
Grazas polo comentario. Si tamén penso que é un lastre pois informática non se pensa inicialmente como saída docente e a xente non fai máster. Por non falar que nese eido profesional pódese alcanzar mellores condicións económicas en menos tempo.
Non estou de acordo. Quen traballara na empresa privada sabe que é moi absorbente con prazos moi axustados, clientes que buscan respostas rápidas e pouca flexibilidade. Quen asegura que a balanza neses casos non se caerá, outra vez, para o traballo privado? Case ninguén que traballe nunha empresa privada, se plantexa traballar as tempo parcial noutra empresa privada. Non é sospeitoso que cando se traballa na pública o debate sempre estea aberto?
Por outra banda, temos 23 sesións de presenza no centro. Estamos loitando por volver ás 18 porque se supón que temos traballo para o ensino público que temos que facer en casa. En serio estamos plantexando o debate e se invertimos ese tempo traballando para outra empresa e de paso obtemos unha remuneración externa? Non é contradictorio?
A nivel organizativo dos centros tamén é un problema. Priorizamos a elección de horario para a xente que ten privada? Unha persoa con privada non pode ser directivo (cargo que absorbe moitísimo tempo) porque ten privada e pobriño que non pode compatibilizar?
Coñezo xente noutros sectores que compatibiliza privada e pública e, pódese vender como se queira, pero o certo é que o nivel de implicación non é o mesmo porque non é posible. Plantexar o contrario é non coñecer as realidade produtiva deste país.
O complemento dáse por este e moitos motivos máis e sería unha inxustiza maiúscula dar un complemente de exclusividade a quen non cumplan este requisito.
Se un se quere formar existen cursos, as licenzas por formación. Nos plans Erasmus podemos facer mobilidades para ver como traballan empresas, etc. A nivel de informática, pódesen facer proxecto reais para o seu centro ou alumnado, etc.
Existen alternativas válidas e podemos plantexar outras a maiores pero non vexo o motivo polo que ter profesorado traballando para outra empresa vai a ter unha incidencia positiva no alumnado e a súa formación.
Totalmente de acuerdo contigo Rafa, lo has explicado muy bien.
Grazas pola túa resposta e por compartir o teu punto de vista. Cando falo de compatibilidade refírome a colaboracións ou proxectos puntuais, non a un segundo emprego continuado que poida restar tempo ao ensino público. En ámbitos técnicos, este contacto coa realidade produtiva achega ao alumnado casos, metodoloxías e ferramentas que non sempre se acada con formación teórica.
Ademais, a nova Lei de FP está a permitir que o sector privado asuma parte da docencia que antes era pública, o que incrementa a oferta onde si é posible compatibilizar varios traballos. Non parece coherente favorecer isto no privado e, á vez, se penalice a quen no público quere actualizarse e recuperar parte dun poder adquisitivo perdido, un salario digno e merecido que como colectivo, non fomos quen de defender con forza suficiente.
Non se trata de abrir a porta a situacións que perxudiquen a calidade educativa, senón de regular con claridade límites, condicións e garantías que permitan aproveitar estas experiencias para mellorar a docencia. Se into se fai con transparencia, control e/ou orientado a proxectos de innovación ou transferencia, poderiamos ter un profesorado máis conectado co mundo real, sen renunciar ao compromiso co ensino público.
Creo que o debate non é tanto “compatibilidade si ou non”, senón “baixo que condicións e con que garantías” para que redunde nun beneficio real para o ensino público.
Cal é a lei a que te referes e o complemento en concreto?
Boas a normativa está toda en https://www.xunta.gal/funcion-publica/compatibilidade-para-persoal-da-xunta
Igualmente en particular son:
Lei 53/1984, do 26 de decembro, sobre incompatibilidades do persoal ao servizo das administracións públicas (BOE nº 4, do 4 de xaneiro de 1985).
Decreto 22/1985, do 14 de febreiro, sobre aplicación da Lei de incompatibilidades na Administración galega (DOG nº 44, do 2 de marzo de 1985).
Sobre o complemento penso que é o complemento específico actualmente 749€ brutos.